‘Het zit hier in de muren’ is een misleidende diagnose
In de zorg horen we het opvallend vaak: “Het zit hier in de muren.”
Het klinkt bijna poëtisch, maar het is vooral misleidend. Want zodra een team gelooft dat problemen in de muren zitten, ontstaat het gevoel dat er geen invloed meer is. Dat is precies het moment waarop teams stagneren – niet door de situatie, maar door de gedachte dat de situatie niet te beïnvloeden is.
En dat is gevaarlijk.
Niet omdat het waar is, maar omdat het níet waar is.
Een slecht verhaal is snel verteld
Wanneer een team vastloopt, hebben mensen behoefte aan een verklaring.
En dus ontstaat er een verhaal.
Soms is dat verhaal simpel: “Het ligt aan persoon X.”
Soms is het subtieler: “Het is hier altijd zo geweest.”
Maar beide verhalen hebben hetzelfde effect:
ze ontnemen teams de mogelijkheid om grip te krijgen.
Alsof samenwerking een natuurverschijnsel is.
Alsof cultuur zich spontaan in bakstenen nestelt.
Het echte probleem: we kijken verkeerd
Wat ons betreft is de grootste misvatting dat samenwerking te begrijpen is door te kijken naar individuen. Terwijl het nergens zo weinig om individuen gaat als in teams.
Samenwerking ontstaat in patronen.
In interacties.
In de manier waarop het systeem is ingericht.
Daarom helpt een schuldvraag nooit.
Het maakt het patroon smaller, niet begrijpelijker.
Boven- en onderstroom zijn geen modewoorden – ze zijn essentieel
We zien al jaren dat teams pas overzicht krijgen wanneer beide lagen in beeld zijn:
De bovenstroom
Waar de kaders ontbreken, ontstaat vanzelf gedoe.
De onderstroom
Waar spanning geen taal krijgt, groeit frustratie.
En precies dáár zit de verklaring voor die gevierde uitspraak “het zit in de muren”:
het is een poging om woorden te geven aan iets dat nog niet helder is.
Niet de muren veroorzaken het gevoel.
Het ontbreken van taal doet dat.
Onze stelling: elk teamvraagstuk is begrijpelijk
Wij hebben nog nooit een team gezien dat “niet te analyseren” was.
We hebben wel teams gezien die niet wisten waar ze moesten kijken.
De vraag die wél werkt is:
“Wat is hier logisch, gegeven hoe het systeem nu is ingericht?”
Dát is de vraag die ruimte schept.
Dát is de vraag waar volwassen teams verder mee komen.
Dát is de vraag die muren weer gewoon muren maakt.
Tot slot: het goede nieuws
Alles wat mensen “in de muren” voelen, is in werkelijkheid gewoon menselijk gedrag in een systeem dat anders georganiseerd of besproken mag worden.
En dat – anders dan de muur – kun je wél veranderen.